Trong cộng đồng đạp xe đường dài, khi nhắc đến những cung đường leo núi thử thách nhất khu vực phía Nam, rất nhiều anh chị em thường đặt lên bàn cân hai hành trình có độ khó gần như tương đồng: từ chân Đèo Con Ó đến Tà Đùng và từ chân Đèo Khánh Lê lên Đà Lạt. Khi phân tích dữ liệu thực tế từ thiết bị ghi hành trình, hai cung đường này đều có quãng đường dao động quanh mức 95–110km và tổng độ cao tích lũy đều vượt mốc 2.000m. Nếu chỉ nhìn vào những con số tổng quát, nhiều người sẽ cho rằng mức độ khó của hai cung gần như ngang nhau. Tuy nhiên, với người đạp xe đường dài, tổng độ cao chỉ phản ánh một phần. Điều quan trọng hơn nằm ở độ dốc thực tế của từng chặng, cách độ cao được phân bổ trên toàn tuyến, chất lượng mặt đường và điều kiện thời tiết mà người đạp phải đối mặt.
Với cung từ chân Đèo Khánh Lê lên Đà Lạt, thử thách lớn nhất nằm rất rõ ràng ngay tại con đèo chính. Đèo Khánh Lê dài khoảng 29km, chênh lệch độ cao từ chân đèo lên đỉnh đèo khoảng 1.500m, tương đương độ dốc trung bình khoảng:
Độ dốc trung bình Khánh Lê=(1.500m/29.000m)×100≈5.17%
Đây là một trong những con đèo dài và nặng nhất mà dân đạp xe phong trào thường chinh phục. Tuy nhiên, điểm đặc biệt của Đèo Khánh Lê là độ khó rất “rõ bài”. Người đạp biết mình đang leo một con đèo dài liên tục, có thể dễ dàng tính toán nhịp chân, nhịp tim, tốc độ và thời điểm bổ sung nước cũng như năng lượng. Độ dốc tương đối đều, mặt đường tốt hơn và ít xuất hiện các đoạn tăng giảm đột ngột. Sau khi vượt qua đỉnh đèo, phần còn lại tiến về Đà Lạt tương đối dễ chịu hơn, tạo cảm giác giải tỏa tâm lý rất lớn.
Ngược lại, cung từ chân Đèo Con Ó đến Tà Đùng lại là kiểu hành trình khiến rất nhiều người đánh giá sai trước khi xuất phát. Không ít anh chị em cho rằng chỉ cần vượt qua đèo Con Ó là phần khó nhất đã kết thúc. Thực tế hoàn toàn ngược lại.
Riêng đoạn leo Đèo Con Ó dài khoảng 10km, chênh lệch độ cao khoảng 560m, tương đương độ dốc trung bình:
Độ dốc trung bình Đèo Con Ó}= (560m/10.000m)×100≈5.6%
Mức dốc trung bình này thậm chí còn cao hơn độ dốc trung bình của Đèo Khánh Lê. Tuy nhiên, điều khiến cung Tà Đùng đáng sợ hơn nằm ở phần phía sau đèo. Sau khi qua đỉnh Con Ó, người đạp không có một đoạn đổ đèo dài để phục hồi thể lực mà phải tiếp tục đối mặt với hàng loạt đoạn dốc ngắn liên tiếp khu vực Thủy điện Đồng Nai 4. Địa hình liên tục lên xuống khiến người đạp không thể duy trì nhịp chân ổn định. Đây là chính đoạn đường làm nản lòng rất nhiều anh chị em xe đạp vì chênh lệch độ cao quá lớn, dốc gắt, cua khó nhiều.
Từ khu vực Thủy điện Đồng Nai 4 đến Quảng Khê, tổng độ cao vẫn tiếp tục tăng rất mạnh dù trên bản đồ không thể hiện một con đèo lớn rõ ràng. Đây là đoạn rất dễ khiến người đạp chủ quan vì nghĩ rằng phần khó nhất đã qua.
Khắc nghiệt nhất chính là 30km cuối từ Quảng Khê đến Tà Đùng, nơi người đạp tiếp tục phải leo thêm khoảng 600m độ cao. Nếu tính trung bình:
Độ dốc trung bình Quảng Khê – Tà Đùng = (600m/30.000m) x 100 ≈2%
Con số 2% nghe có vẻ nhẹ, nhưng đây chính là điểm dễ gây hiểu nhầm nhất. Thực tế cung đường này không leo đều mà liên tục xuất hiện những đoạn dốc cục bộ cao hơn rất nhiều, xen kẽ những đoạn thả nhẹ rồi lại tiếp tục leo. Điều đó tạo cảm giác như hành trình không có hồi kết. Chưa kể mặt đường từ Quảng Khê đến Tà Đùng hiện đã xuống cấp khá nhiều với nhiều ổ gà và nguy cơ sự cố kỹ thuật cao hơn.
Một yếu tố cực kỳ quan trọng khác là thời tiết tháng 5. Khi leo Đèo Khánh Lê trong tháng 5, nhiệt độ thường dao động từ 22–26°C, càng lên cao không khí càng mát và dễ chịu hơn. Trong khi đó, khu vực Tà Đùng trong tháng 5 thường có nhiệt độ từ 29–32°C, độ ẩm cao hơn và thường xuất hiện những cơn mưa đầu mùa. Điều này khiến cơ thể mất nước nhanh hơn rất nhiều và làm tăng đáng kể độ khó thực tế của hành trình.
Nếu Đèo Khánh Lê là bài kiểm tra về khả năng leo dài liên tục với chiến thuật rõ ràng, thì cung từ chân Đèo Con Ó đến Tà Đùng lại là bài kiểm tra khắc nghiệt hơn về khả năng chịu đựng địa hình thay đổi liên tục, quản lý thể lực và giữ tinh thần vững vàng đến tận những kilomet cuối cùng.
Thông điệp quan trọng nhất dành cho anh chị em chuẩn bị chinh phục Tà Đùng là: đừng đánh giá cung đường này chỉ bằng tổng độ cao. Điều đáng sợ nhất của Tà Đùng nằm ở việc người đạp gần như không có khoảng nghỉ thực sự trong gần 100km suốt hành trình và tốc độ di chuyển bình quân bao gồm cả nghỉ dọc đường ước chừng 12km/h có nghĩa phải mất từ 7 đến 8 tiếng để hoàn thành cung đường này. Chuẩn bị kỹ thể lực, chiến thuật dinh dưỡng, phương án kỹ thuật và tinh thần sẽ quyết định việc bạn có thể chinh phục thành công cung đường này hay không. 🚴🔥